ในเรื่องการอยู่กินกันแบบสามีภรรยาโดยที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส มีผลทางกฎหมายหรือไม่ อย่างไร
เหตุการณ์นี้เป็นเหตุการณ์ที่สมมุติขึ้น เพื่อเป็นตัวอย่าง เช่น คู่รักคู่หนึ่ง โดยได้อยู่กินกันร่วมกันฉันท์สามีภรรยา แต่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสให้ถูกต้องตามกฎหมาย และฝ่ายหนึ่งได้เกิดความกังวลว่าถ้าหากวันหนึ่งฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเป็นอะไรไปก่อนตน อีกฝ่ายจะมีสิทธิในทรัพย์สินของกันและกันไหม เพราะว่าทั้งคู่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสด้วยกัน เรามาหาคำตอบกันครับว่าจะเป็นเช่นไรกัน
ในกรณีนี้ต้องดูว่าทรัพย์สินที่มีอยู่เป็นทรัพย์สินที่เกิดขึ้นระหว่างทั้งสองฝ่ายอยู่กินกันฉันท์สามีภรรยา โดยหากเกิดจากการร่วมกันทำมาหากิน แบบนี้ทางกฎหมายเรียกว่า “กรรมสิทธิ์รวม หรือ หุ้นส่วนสามัญที่ไม่ได้จดทะเบียน” ถ้าพูดอีกแบบง่ายๆก็คือ หุ้นส่วนชีวิต ดังนั้นจึงต้องแบ่งทรัพย์สินของแต่ละฝ่ายนั้นคนละครึ่งๆอย่างเท่าๆกันครับ
แต่อีกกรณีหนึ่งถ้าฝ่ายหญิงเกิดมีบุตรแล้ว ฝ่ายชายออกไปทำงานแต่ฝ่ายหญิงนั้นอยู่บ้านเลี้ยงดูบุตรแต่อย่างเดียว แบบนี้ถือว่าฝ่ายหญิงไม่ได้ร่วมกันทำมาหากินและไม่มีส่วนร่วมในการก่อร่างสร้างตัว จึงไม่มีสิทธิในทรัพย์สินที่ฝ่ายชายหามาได้ เพราะฝ่ายหญิงนั้นไม่ได้เป็นภริยาชอบด้วยกฎหมายและไม่ได้ร่วมกันทำมาหากิน หญิงจึงไม่มีสิทธิใดตามที่กฎหมายกำหนดไว้ กลับกัน หากฝ่ายหญิงแต่ฝ่ายเดียวเป็นผู้ทำมาหากินเลี้ยงดูฝ่ายชาย ดังนี้ทรัพย์สินที่ฝ่ายหญิงหามาได้นั้นย่อมเป็นแต่ของฝ่ายหญิงฝ่ายเดียว ฝ่ายชายไม่มีสิทธิเช่นกันครับ
แล้วกรณีของบุตรที่พ่อแม่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกันอย่างถูกต้องตามกฎหมายนั้น ตามกฎหมายแล้วบุตรคนนั้นจะมีสิทธิในทรัพย์สิน หรือ ไม่อย่างไรตามกันมาดูกันครับ
ในส่วนของมารดานั้น บุตรย่อมเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของมารดาโดยทันที มีสิทธิหน้าที่ตามกหมายระหว่างมารดาและบุตร โดยมารดาไม่ต้องจดทะเบียนหรือทำการรับรองบุตรแต่อย่างใด
แต่ในส่วนของบิดานั้น ย่อมไม่เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของบิดา แต่อย่างไรก็ตาม หากว่าบิดาให้ใช้นามสกุล หรือ เลี้ยงดูแบบเปิดเผยประกาศแก่คนรอบข้าง ส่งเสียเรื่องการศึกษาค่าเล่าเรียน หรือ ระหว่างท้องอยู่นั้นได้พาภรรยาไปฝากท้อง หรือเป็นผู้แจ้งในสูติบัตรว่าตนเป็นบิดา แบบนี้ถือได้ว่าบิดาได้ทำการรับรองบุตรโดยพฤตินัยแล้วว่า บุตรคนนี้เป็นลูกของตนดังนี้บุตรย่อมมีสิทธิรับมรดก หรือ ทรัพย์สินของผู้เป็นบิดาแบบทายาทโดยธรรมได้ทุกประการ
ดังนี้ในเรื่องเกี่ยวกับบุตรนั้น ถ้าหากไม่ได้จดทะเบียนสมรสแนะนำให้บิดาทำการรับรองการเป็นบุตร เพื่อให้บุตรที่เกิดจากบิดาได้มีสิทธิในทรัพย์สินของบิดาได้ครับ.